menu click
جستجو

آتی

 

اکثر شرکت هایی که در رابطه با ساخت، تولید و یا ارایه خدمات فعالیت می کنند، در زمینه پیش بینی قیمت های کالا از تخصص و مهارت کافی برخوردار نیستند. بنابراین منطقی است که اقدام به پوشش ریسک ناشی از نوسان قیمت ها نمایند و خود را در برابر افزایش یا کاهش ناگهانی قیمت یک کالا، حفظ و بیمه نمایند.

یکی از روش های پوشش ریسک استفاده از قراردادهای آتی است که در سال های اخیر اهمیت روزافزونی پیدا کرده است. در قراردادهای آتی خریدار و فروشنده توافق می کنند، در سررسید معین، کالای استاندارد شده ای را به قیمتی که زمان انجام معامله تعیین می کنند، معامله کنند.

به این ترتیب اگر در آینده قیمت افزایش پیدا کند، خریدار سود می کند زیرا توانسته است ریسک افزایش قیمت را پوشش دهد و کالای موردنیاز خود را به قیمت پایین تهیه نماید، از سوی دیگر فروشنده تنها از سود بیش از انتظار خود بی بهره مانده است. و اگر قیمت کاهش یابد خریدار فقط از سود کاهش قیمت منتفع نمی شود، و از سوی دیگر فروشنده از زیان ناشی از کاهش قیمت در امان مانده است.

درک این نکته ضروری است که اقدام به پوشش ریسک با استفاده از قراردادهای آتی، می تواند منجر به کاهش یا افزایش میزان سود شرکت شود؛ یعنی ممکن است قیمت ها در جهت دلخواه پوشش دهندگان ریسک حرکت کند یا برعکس آن. برای افرادی که این راهبرد را اتخاذ می کنند از دست دادن فرصت کسب سود چندان اهمیتی ندارد، آنچه که برای آن ها در وهله اول مهم تر است، این است که در نهایت از سرمایه گذاری اصلی یا سود حاشیه ای منظم حمایت کنند یا اینکه بخواهند برای بدست آوردن مقداری سود اضافی اصل سرمایه را به خطر بیندازند.

مشتری با پرداخت 10% ارزش یک قرارداد آتی امکان بهره وری از سود 100% قرارداد یا قبول زیان 100% قرارداد را دارد.

لازم به ذکر است که قراردادهای آتی تنها اختصاص به تولید کنندگان و مصرف کنندگان ندارد، بلکه سرمایه گذاران و دیگر افرادی که به تحلیل بازار می پردازند نیز می توانند وارد معاملات آتی شوند و از نوسان قیمت قراردادهای آتی سود ببرند.

 

تعریف قراردادهای آتی

قراردادی است که فروشنده بر اساس آن متعد می شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که الان تعیین می کنند بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می شود آن کالا را با مشخصات خریداری کند

همچنین برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهد می شوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات قیمت، بخشی از وجه تضمین هریک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف در اختیار دیگری قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سررسید باهم تسویه کنند.

در این قرارداد طبق شرط ضمن عقد، طرفین می توانند در زمان سررسید قرارداد از تحویل یا دریافت کالا امتناع ورزند به شرطی که وجه جریمه مقرر را به طرف دیگر پرداخت نمایند.

ضمنا هریک از طرفین می توانند قبل از سررسید با انعقاد قرارداد صلح دیگری، شخص ثالث را جایگزین خود در قرارداد صلح اولیه نمایند و پس از تسویه، از قرارداد خارج شوند. کلیه قراردادها در زمان سررسید مقرر تسویه خواهند شد.

 

ورود به قرارداد آتی

مشتری با مراجعه به یکی از کارگزاران می تواند به یکی از دو صورت زیر به قرارداد آتی وارد شود:

  • تعهد خرید: مشتری می تواند با سفارش به کارگزاری اقدام به سفارش تعهد خرید کالا بنماید و کارگزار سفارش مشتری را در سامانه معاملاتی عرضه می کند و در صورت وجود سفارش تعهد فروش کالا، قرارداد آتی بین دو طرف منعقد می شود.
  • تعهد فروش: مشتری می تواند با سفارش به کارگزاری اقدام به سفارش تعهد فروش کالا بنماید و کارگزار سفارش مشتری را در سامانه معاملاتی عرضه می کند و در صورت وجود سفارش تعهد خرید کالا، قرارداد آتی بین دو طرف منعقد می شود.

لازم به ذکر است که اگر مشتری با مطالعه، تحلیل و آگاهی پیش بینی نمود که قیمت در آینده افزایش پیدا خواهد کرد بایستی اقدام به اتخاذ موضع تعهد خرید بنماید و اگر پیش بینی نمود که قیمت در آینده کاهش پیدا خواهد کرد بایستی اقدام به اتخاذ موضع تعهد فروش بنماید.

 

خروج از قرارداد آتی

چنانچه یک مشتری به قرارداد آتی وارد شده باشد به چند روش می تواند از این قرارداد خارج شود:

  • واگذاری به شخص ثالث: تعهد خرید یا فروش خود را به شخص دیگری واگذار نماید. به عبارت دیگر با عرضه قرارداد خود در تابلو بورس مسئولیت خود را به فرد جدید منتقل کند. قرارداد آتی مذکور با تعهد شخص جدید در سررسید مقرر تسویه خواخد شد.
  • تحویل یا دریافت کالا: درا ین حالت دو طرف با طی مراحل تعریف شده بورس، اقدام به تحویل و دریافت کالا می نمایند.
  • تسویه نقدی قرارداد: در سه صورت زیر قرارداد تسویه نقدی می شود:
    • خریدار آماده دریافت کالاست ولی فروشنده از تحویل آن منصرف شده است، در این حالت فروشنده جریمه نقدی مقرر را به خریدار پرداخت کرده و قرارداد با نرخ سررسید تسویه نقدی می شود.
    • فروشنده آماده تحویل کالاست ولی خریدار از دریافت آن منصرف شده است، در این حالت خریدار جریمه نقدی مقرر را به فروشنده پرداخت کرده و قرارداد با نرخ سررسید تسویه نقدی می شود.  
    • خریدار و فروشنده هر دو مایل به تسویه حساب نقدی می باشند که در این حالت قرارداد با قیمت سررسید تسویه نقدی می شود

 

فرآیند کلی انجام قرارداد آتی

  • مراجعه به یکی از کارگزاران معاملات آتی بورس کالا برای ثبت اطلاعات اختصاصی مشتری در سیستم معاملاتی.
  • افتتاح حساب عملیاتی(حساب در اختیار بورس) در بانک معرفی شده از سوی بورس.
  • تکمیل و تایید فرم بیانیه ریسک با توجه به آگاهی کامل از متن مندرج.
  • سفارش تعهد خرید کالا یا تعهد فروش کالا به کارگزاری.
  • انجام معامله توسط کارگزاری در بورس کالا و اطلاع آن به مشتری.

 

لینک های موردنیاز